Thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong lĩnh vực thương mại điện tử

Hiện nay, với sự phát triển mạnh mẽ về công nghệ, việc mua bán hàng hoá, kết nối để cung ứng dịch vụ thông qua các nền tảng thương mại điện tử không còn xa lạ với người tiêu dùng Việt Nam. Theo đó, không ít nhà đầu tư nước ngoài có nhu cầu đầu tư vào Việt Nam kinh doanh dịch vụ thương mại điện tử. Vậy, nhà đầu tư nước ngoài cần đáp ứng các điều kiện và thực hiện thủ tục gì để đầu tư thành lập doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thương mại điện tử tại Việt Nam?

Ảnh minh hoạ

1. Khái niệm liên quan đến doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài kinh doanh dịch vụ thương mại điện tử

1.1. Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

Căn cứ theo quy định tại khoản 19, 22 Điều 3 Luật Đầu tư 2020:

– Tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông.

– Nhà đầu tư nước ngoài (“NĐTNN”) là cá nhân có quốc tịch nước ngoài, tổ chức thành lập theo pháp luật nước ngoài thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam

Như vậy, có thể hiểu một tổ chức kinh tế có thành viên hay cổ đông là cá nhân có quốc tịch nước ngoài, tổ chức thành lập theo pháp luật nước ngoài thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam thì sẽ được gọi là tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài hay doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

1.2. Dịch vụ thương mại điện tử

Căn cứ theo quy định tại Khoản 14 Điều 3 Nghị định 09/2018/NĐ-CP, Dịch vụ thương mại điện tử là hoạt động thương mại theo đó bên cung cấp dịch vụ thương mại điện tử thiết lập website thương mại điện tử để cung cấp môi trường cho thương nhân, tổ chức, cá nhân khác tiến hành hoạt động xúc tiến thương mại, bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ.

2. Điều kiện thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài kinh doanh dịch vụ thương mại điện tử

Theo Điều 9 và điểm b Khoản 1 Điều 22 Luật Đầu tư 2020, NĐTNN thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam kinh doanh ngành, nghề thuộc Danh mục ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện đối với NĐTNN theo quy định tại Mục B Phụ lục I của Nghị định 31/2021/NĐ-CP thì phải đáp ứng các điều kiện tiếp cận thị trường theo quy định tại các luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghị định của Chính phủ và Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Điểm i Khoản 1 Điều 3 Nghị định 09/2018/NĐ-CP, dịch vụ thương mại điện tử là một hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa thuộc Danh mục ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện đối với NĐTNN quy định tại Mục B Phụ lục I Nghị định 31/2021/NĐ-CP.

Do vậy, NĐTNN muốn đầu tư kinh doanh hoạt động trên cần đối chiếu đồng thời quy định về điều kiện tiếp cận thị trường của pháp luật Việt Nam và các cam kết quốc tế về đầu tư mà Việt Nam và quốc gia của nhà đầu tư là thành viên:

(i) Điều kiện tiếp cận thị trường theo điều ước quốc tế:

Theo Biểu cam kết thương mại dịch vụ của Việt Nam trong WTO, hoạt động thương mại điện tử không được Việt Nam cam kết mở cửa thị trường. Tuy nhiên, tuỳ thuộc vào quốc tịch của NĐTNN mà có thể xem xét áp dụng các điều ước quốc tế khác có quy định thuận lợi hơn.

Chẳng hạn, đối với nhà đầu tư quốc tịch Nhật Bản, có thể áp dụng Hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư giữa Việt Nam và Nhật Bản ký ngày 14/11/2003 (“BIT 2003”). Theo BIT 2003, thương mại điện tử không thuộc danh mục ngành, nghề hạn chế hoặc cấm đầu tư, do đó nhà đầu tư Nhật Bản được phép đầu tư vào lĩnh vực này tại Việt Nam.

Hoặc tại Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương – CPTPP (gồm các thành viên Australia, Canada, Nhật Bản, Mexico, Singapore, New Zealand, Việt Nam, Peru, Malaysia, Chile, Brunei và Vương quốc Anh và Bắc Ai-len), Chương 14 của Hiệp định này đã quy định những điều kiện cơ bản về Thương mại điện tử, tuy nhiên Hiệp định không quy định cụ thể mức vốn góp, tỷ lệ của nhà đầu tư là các nước thành viên trong Hiệp định CPTPP khi hiện diện thương mại và tham gia cung ứng dịch vụ thương mại điện tử tại Việt Nam.

Ngoài ra, Hiệp định ASEAN về thương mại điện tử có quy định về ưu đãi thương mại điện tử giữa các nước ký kết. Theo đó, nếu NĐTNN của các nước ASEAN muốn đầu tư vào Việt Nam thực hiện cung cấp dịch vụ thương mại điện tử phải có hiện diện thương mại tại Việt Nam và đáp ứng các điều kiện theo Hiệp định. Điều này cho thấy các thành viên của ASEAN đánh giá cao và có chủ trương mở cửa thị trường đối với hoạt động này.

(ii) Điều kiện tiếp cận thị trường theo pháp luật Việt Nam:

Pháp luật Việt Nam hiện hành không quy định hạn chế về hình thức đầu tư, tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài đối với hoạt động dịch vụ thương mại điện tử, mà chỉ quy định doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài phải được cấp giấy phép kinh doanh trước khi hoạt động.

Thực tiễn đăng ký đầu tư đối với dịch vụ thương mại điện tử

Thực tiễn đăng ký đầu tư cho NĐTNN tại thành phố Hồ Chí Minh, đã có nhiều trường hợp NĐTNN được thành lập doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài đối với dịch vụ thương mại điện tử cho thấy hiện nay Việt Nam đang mở cửa tiếp cận thị trường cho NĐTNN đối với hoạt động này. Việc áp dụng như trên phù hợp với thực tiễn hiện tại khi Việt Nam khuyến khích thu hút đầu tư và phát triển hoạt động thương mại điện tử, thúc đẩy giao thương hàng hoá, dịch vụ tiện lợi, nhanh chóng.

3. Thủ tục thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài kinh doanh dịch vụ thương mại điện tử

Để thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài kinh doanh dịch vụ thương mại điện tử, nhà đầu tư cần thực hiện các bước như sau:

– Bước 1: Xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho dự án đầu tư vào Việt Nam tại Sở Tài chính nơi doanh nghiệp đặt trụ sở. NĐTNN cần lưu ý về việc giải trình rõ việc đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường và phạm vi, phương thức, kế hoạch kinh doanh dự kiến trong hồ sơ để tăng khả năng được cấp phép đầu tư tại Việt Nam.

– Bước 2: Đăng ký thành lập công ty có vốn đầu tư nước ngoài kinh doanh dịch vụ thương mại điện tử cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh nơi doanh nghiệp đặt trụ sở.

NĐTNN cũng cần lưu ý, theo Luật Đầu tư (sửa đổi) sẽ có hiệu lực trong năm 2026, NĐTNN được phép thành lập doanh nghiệp trước khi thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho dự án đầu tư vào Việt Nam, nhưng vẫn phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường khi thực hiện thủ tục thành lập.

4. Một số vấn đề cần lưu ý sau khi thành lập doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thương mại điện tử có vốn nước ngoài

Thứ nhất, sau khi thành lập, doanh nghiệp phải khắc con dấu, treo biển hiệu và thực hiện các thủ tục đăng ký thuế ban đầu, đăng ký sử dụng hoá đơn điện tử theo quy định pháp luật.

Thứ hai, doanh nghiệp phải mở và sử dụng tài khoản vốn đầu tư trực tiếp (DICA). Theo Khoản 1 Điều 5 Thông tư 06/2019/TT-NHNN, doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài mà được thành lập theo hình thức đầu tư thành lập tổ chức kinh tế và được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư thì thuộc đối tượng mở và sử dụng tài khoản vốn đầu tư trực tiếp. Các giao dịch thu, chi kể cả việc góp vốn thành lập doanh nghiệp phải thực hiện trên tài khoản vốn đầu tư trực tiếp theo quy định về quản lý ngoại hối tại Điều 6, 7 Thông tư 06/2019/TT-NHNN.

Thứ ba, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện kinh doanh dịch vụ thương mại điện tử và thực hiện các thủ tục thông báo, đăng ký website/ ứng dụng theo quy định tại Nghị định 52/2013/NÐ-CP, Nghị định 85/2021/NÐ-CP, Thông tư 47/2014/TT-BCT, Thông tư 59/2015/TT- BCT; xin cấp Giấy Phép kinh doanh theo quy định tại Nghị định 09/2018/NÐ-CP. Đồng thời, doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ báo cáo định kỳ hoạt động đầu tư, hoạt động thương mại điện tử theo quy định pháp luật.

Bài viết này được thực hiện bởi Vy Lê và tham vấn ý kiến của Luật sư Hương Vũ.

Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và không được xem là ý kiến tư vấn pháp lý cho bất kỳ trường hợp cụ thể nào. Các quy định pháp luật được dẫn chiếu trong bài viết có hiệu lực tại thời điểm đăng tải, nhưng có thể đã được sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hết hiệu lực tại thời điểm Bạn đọc quan tâm. Do đó, Chúng tôi khuyến nghị Bạn đọc nên tham khảo ý kiến của luật sư trước khi áp dụng.

Mọi thắc mắc hoặc nhu cầu tư vấn dịch vụ pháp lý có liên quan, Quý khách vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH CBI để được hỗ trợ.