Điểm thay đổi nổi bật của Luật Đầu tư 2025: Đơn giản hóa thủ tục đầu tư ra nước ngoài
Luật Đầu tư 2025 đánh dấu bước cải cách quan trọng trong việc đơn giản hóa thủ tục và hoàn thiện khung pháp lý về đầu tư, đặc biệt đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài. Mới đây, Nghị định 103/2026/NĐ-CP được ban hành và có hiệu lực từ ngày 03/04/2026 đã cụ thể hóa các quy định này, trong đó nổi bật là việc bãi bỏ thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài (“OIRC”) đối với dự án có mức vốn đầu tư ra nước ngoài dưới 7 tỷ đồng và không thuộc ngành, nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện.
Ảnh minh hoạ
1. Bãi bỏ thủ tục cấp OIRC đối với dự án có vốn đầu tư dưới 7 tỷ đồng và không thuộc ngành, nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện
Trước đây, theo Luật Đầu tư 2020, mọi dự án đầu tư ra nước ngoài trước đây đều phải thực hiện thủ tục cấp OIRC, không phân biệt quy mô vốn hay lĩnh vực. Quy định này đã đặt gánh nặng về thủ tục cho cả dự án nhỏ và lớn, trong khi mức độ rủi ro và tác động đối với nền kinh tế là khác nhau. Trên thực tế, nhiều nhà đầu tư Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ, thương mại dịch vụ hoặc đổi mới sáng tạo chỉ có nhu cầu góp vốn hoặc đầu tư với quy mô khiêm tốn tại nước ngoài, nhưng bị cản trở bởi quy trình cấp phép đầu tư phức tạp, thời gian xử lý kéo dài và tốn nhiều chi phí.
Sự thay đổi đáng chú ý được ghi nhận tại Luật Đầu tư 2025, khi pháp luật đã chuyển sang hướng tiếp cận có phân loại liên quan đến thủ tục đầu tư ra nước ngoài. Cụ thể, tại Khoản 3 Điều 42 Luật này quy định dự án đầu tư ra nước ngoài có mức vốn đầu tư ra nước ngoài nhỏ hơn mức Chính phủ quy định và không thuộc ngành, nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện, thì nhà đầu tư không phải thực hiện thủ tục cấp OIRC mà chỉ cần thực hiện thủ tục đăng ký giao dịch ngoại hối theo quy định của pháp luật về quản lý ngoại hối.
Theo đó, mới đây Nghị định 103/2026/NĐ-CP cũng đã được ban hành hướng dẫn chi tiết mức vốn đầu tư ra nước ngoài được áp dụng cắt giảm thủ tục cấp phép như trên là: nhỏ hơn 7 tỷ đồng.
Như vậy, các dự án đầu tư ra nước ngoài có mức vốn đầu tư ra nước ngoài dưới 7 tỷ đồng và không thuộc ngành, nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện (gồm ngành: ngân hàng; bảo hiểm; chứng khoán; báo chí, phát thanh, truyền hình; và kinh doanh bất động sản) sẽ không còn phải thực hiện thủ tục xin cấp OIRC.
Quy định mới này đã tháo gỡ rào cản thủ tục cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa đồng thời, góp phần khuyến khích dòng vốn đầu tư tư nhân tại Việt Nam ra nước ngoài tìm kiếm thị trường, tiếp cận công nghệ và nguồn lực mới.
Ngoài ra, Nghị định 103/2026/NĐ-CP còn quy định một số nhóm dự án khác cũng được cắt giảm thủ tục cấp OIRC, các nhóm dự án này mang tính đặc thù (liên quan quốc phòng – an ninh, doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, hoặc doanh nghiệp lớn đáp ứng điều kiện chặt chẽ), không phải là trường hợp phổ biến. Vì vậy, về thực tiễn, nhóm dự án có vốn đầu tư ra nước ngoài dưới 7 tỷ đồng và không thuộc ngành, nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện vẫn là đối tượng được hưởng lợi trực tiếp và rộng rãi nhất từ quy định mới này.
2. Nhà đầu tư vẫn phải tuân thủ các quy định liên quan đến hoạt động ngoại hối và thực hiện nghĩa vụ báo cáo định kỳ trong hoạt động đầu tư ra nước ngoài
Trước đây, theo Luật Đầu tư 2020 và Thông tư 12/2016/TT-NHNN hướng dẫn về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài, nhà đầu tư phải mở tài khoản vốn đầu tư ra nước ngoài và đăng ký giao dịch ngoại hối với Ngân hàng Nhà nước trước khi chuyển vốn đầu tư ra nước ngoài (trừ trường hợp được phép chuyển ngoại tệ ra nước ngoài để đáp ứng các chi phí cho hoạt động hình thành dự án đầu tư trước khi được cấp OIRC).
Đến Luật Đầu tư 2025, Chính phủ được phân quyền và tăng tính linh hoạt trong việc ban hành quy định chi tiết đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài. Theo đó, Nghị định 103/2026/NĐ-CP vẫn tiếp tục duy trì quy định liên quan về quản lý ngoại hối như trên.
Ngoài ra, về chế độ báo cáo hoạt động đầu tư ở nước ngoài, Điều 48 của Luật Đầu tư 2025 quy định không thay đổi so với Luật Đầu tư 2020, trừ nghĩa vụ thực hiện báo cáo tình hình thực hiện dự án hàng quý, hàng năm thay đổi thành báo cáo định kỳ 6 tháng, hàng năm. Đồng thời, tất cả dự án vẫn phải thực hiện báo cáo chuyển vốn đầu tư ra nước ngoài với Ngân hàng nhà nước.
Như vậy, dù đã bỏ thủ tục cấp Giấy chứng nhận đầu tư ra nước ngoài đối với một số nhóm dự án, Luật Đầu tư 2025 và Nghị định 103/2026/NĐ-CP vẫn giữ nguyên cơ chế quản lý ngoại hối và nghĩa vụ báo cáo định kỳ áp dụng đối với tất cả dự án đầu tư ra nước ngoài, nhằm kiểm soát hiệu quả dòng vốn đầu tư ra nước ngoài, đồng thời duy trì sự ổn định và lành mạnh của môi trường tài chính trong nước.
Kết luận
Có thể thấy, Luật Đầu tư 2025 và Nghị định 103/2026/NĐ-CP đã thực hiện bước cải cách quan trọng trong quản lý hoạt động đầu tư ra nước ngoài. Việc thu hẹp phạm vi dự án phải xin cấp OIRC giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí hành chính và rút ngắn thời gian triển khai đầu tư, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động mở rộng thị trường ra nước ngoài.
Tuy nhiên, quy định mới vẫn duy trì cơ chế quản lý ngoại hối và nghĩa vụ báo cáo định kỳ, thể hiện sự cân bằng giữa nới lỏng thủ tục hành chính và bảo đảm an toàn tài chính, tiền tệ quốc gia. Quy định này là bước tiến hợp lý và cần thiết, vừa thúc đẩy tự do đầu tư, vừa bảo đảm tính minh bạch và an toàn trong quản lý dòng vốn đầu tư ra nước ngoài của doanh nghiệp Việt Nam.
Bài viết được thực hiện bởi Vy Lê và được tham vấn ý kiến của Luật sư Hương Vũ.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và không được xem là ý kiến tư vấn pháp lý cho bất kỳ trường hợp cụ thể nào. Các quy định pháp luật được dẫn chiếu trong bài viết có hiệu lực tại thời điểm đăng tải, nhưng có thể đã được sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hết hiệu lực tại thời điểm Bạn đọc quan tâm. Do đó, Chúng tôi khuyến nghị Bạn đọc nên tham khảo ý kiến của luật sư trước khi áp dụng.
