Người có ảnh hưởng và trách nhiệm pháp lý của người có ảnh hưởng khi cung cấp thông tin về sản phẩm, dịch vụ cho người tiêu dùng

Hiện nay, việc doanh nghiệp hợp tác với nghệ sĩ và người có sức ảnh hưởng trên các nền tảng trực tuyến để quảng cáo sản phẩm đã trở nên phổ biến và mang lại hiệu quả truyền thông đáng kể. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích, thực tế cũng ghi nhận nhiều trường hợp vi phạm pháp luật, ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng. Vậy người có ảnh hưởng phải chịu trách nhiệm pháp lý gì khi cung cấp thông tin về sản phẩm, dịch vụ?

Ảnh minh họa

1. Theo quy định pháp luật, người có sức ảnh hưởng được hiểu như thế nào?

Căn cứ khoản 1 Điều 2 Nghị định 55/2024/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 quy định như sau:

“1. Người có ảnh hưởng là chuyên gia, người có uy tín, người được xã hội chú ý trong lĩnh vực, ngành, nghề cụ thể được tổ chức, cá nhân kinh doanh tài trợ dưới mọi hình thức để sử dụng hình ảnh, lời khuyên, khuyến nghị của người này nhằm xúc tiến thương mại hoặc khuyến khích người tiêu dùng mua, sử dụng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, thuộc một trong các trường hợp sau:

a) Người có trình độ, chuyên môn, kinh nghiệm trong lĩnh vực, ngành nghề cụ thể, được cơ quan, tổ chức có thẩm quyền công nhận;

b) Người tiêu biểu, có nhiều công lao, đóng góp, có uy tín trong xã hội, lĩnh vực, ngành nghề cụ thể, được cơ quan, tổ chức có thẩm quyền công nhận;

c) Người được xã hội chú ý, có lượng người quan tâm, theo dõi đáng kể trên phương tiện truyền thông hoặc có tài khoản có đủ điều kiện tham gia các chương trình quảng cáo, kinh doanh trên các nền tảng số.”

2. Trách nhiệm của người có ảnh hưởng khi cung cấp thông tin về sản phẩm, dịch vụ cho người tiêu dùng

Căn cứ khoản 3 Điều 22 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, trách nhiệm của người có ảnh hưởng khi cung cấp thông tin về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đến người tiêu dùng được quy định như sau:

(i) Bảo đảm cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ do tổ chức, cá nhân kinh doanh cung cấp và chương trình đánh giá, xếp hạng liên quan (nếu có);

(ii) Yêu cầu tổ chức, cá nhân kinh doanh cung cấp thông tin, tài liệu, phương tiện để chứng minh tính chính xác, đầy đủ của thông tin về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ;

(iii) Chịu trách nhiệm liên đới về việc cung cấp thông tin không chính xác hoặc không đầy đủ về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, trừ trường hợp chứng minh đã thực hiện tất cả biện pháp theo quy định của pháp luật để kiểm tra tính chính xác, đầy đủ của thông tin về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ;

(iv) Thông báo trước cho người tiêu dùng về việc mình được tài trợ để cung cấp thông tin về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ; và

(v) Thực hiện quy định khác của pháp luật có liên quan.

Bên cạnh trách nhiệm của người có ảnh hưởng nêu trên, trường hợp doanh nghiệp hợp tác với người có ảnh hưởng để thực hiện quảng cáo, giới thiệu về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ thì doanh nghiệp cũng phải thực hiện trách nhiệm thông báo trước, công khai cho người tiêu dùng về quan hệ hợp tác với người có ảnh hưởng nêu trên theo quy định tại điểm h khoản 1 Điều 10 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023

3. Trách nhiệm pháp lý đối với người có ảnh hưởng vi phạm quy định về trách nhiệm khi cung cấp thông tin về sản phẩm, dịch vụ cho người tiêu dùng

Trong trường hợp người có ảnh hưởng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng trách nhiệm của mình khi cung cấp thông tin về sản phẩm, dịch vụ cho người tiêu dùng, tuỳ theo từng hành vi, tính chất, mức độ, thiệt hại của hành vi vi phạm, người có ảnh hưởng có thể phải chịu các trách nhiệm pháp lý sau:

(i) Trách nhiệm hành chính:

– Đối với các hành vi như (i) cung cấp thông tin không chính xác hoặc không đầy đủ về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ; (ii) không thông báo trước cho người tiêu dùng về việc mình được tài trợ để cung cấp thông tin về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ: Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng theo quy định tại khoản 2 Điều 47 Nghị định 98/2020/NĐ-CP được sửa đổi bởi khoản 5 Điều 1 Nghị định 24/2025/NĐ-CP[A3] [A4] . Và buộc cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn theo quy định tại khoản 5 Điều 47 Nghị định 98/2020/NĐ-CP được sửa đổi bởi khoản 5 Điều 1 Nghị định 24/2025/NĐ-CP.

– Đối với hành vi quảng cáo mỹ phẩm có tác dụng như thuốc gây hiểu nhầm sản phẩm đó là thuốc: Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng và buộc cải chính thông tin, tháo gỡ, tháo dỡ, xóa quảng cáo theo Khoản 4 Điều 51 Nghị định 38/2021/NĐ-CP.

– Đối với hành vi quảng cáo thực phẩm chức năng gây hiểu nhầm có tác dụng như thuốc chữa bệnh: Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng và buộc cải chính thông tin, tháo gỡ, tháo dỡ, xóa quảng cáo theo điểm b Khoản 4, điểm a, b Khoản 6 Điều 52 Nghị định 38/2021/NĐ-CP.

– Đối với hành vi quảng cáo sai sự thật về bản chất, công dụng, chất lượng, nguồn gốc, xuất xứ của thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản, chất cải tạo môi trường chăn nuôi, chất cải tạo môi trường thủy sản: Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng và buộc cải chính thông tin, tháo gỡ, tháo dỡ, xóa quảng cáo theo Điều 60 Nghị định 38/2021/NĐ-CP.

– Đối với hành vi quảng cáo giống cây trồng không đúng hoặc gây nhầm lẫn về khả năng kinh doanh của tổ chức, cá nhân kinh doanh giống (số lượng, chất lượng, giá bán), nội dung ghi trên nhãn, nhãn hiệu: Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng và buộc cải chính thông tin, tháo gỡ, tháo dỡ, xóa quảng cáo theo điểm c Khoản 1, Khoản 3 Điều 61 Nghị định 38/2021/NĐ-CP.

– Đối với hành vi quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về khả năng kinh doanh, khả năng cung cấp sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ của tổ chức, cá nhân kinh doanh sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ; về số lượng, chất lượng, giá, công dụng, kiểu dáng, bao bì, nhãn hiệu, xuất xứ, chủng loại, phương thức phục vụ, thời hạn bảo hành của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ khác đã đăng ký hoặc đã được công bố: Phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng và buộc cải chính thông tin, tháo gỡ, tháo dỡ, xóa quảng cáo theo quy định tại Khoản 5, Khoản 8 Điều 34 Nghị định 38/2021/NĐ-CP.

(ii) Trách nhiệm dân sự:

Người có ảnh hưởng có thể bị yêu cầu bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng theo quy định pháp luật dân sự nếu không thực hiện đúng trách nhiệm của mình khi cung cấp thông tin về sản phẩm, dịch vụ dẫn đến thiệt hại tài sản, sức khỏe, tinh thần cho người tiêu dùng.

(iii) Trách nhiệm hình sự:

Người có ảnh hưởng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội quảng cáo gian dối theo Điều 197 Bộ luật Hình sự 2015 hoặc Tội lừa dối khách hàng theo Điều 197 Bộ luật Hình sự 2015 tùy vào tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi không tuân thủ.

Như vậy, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 và Nghị định số 55/2024/NĐ-CP đã thiết lập khung pháp lý rõ ràng, xác lập trách nhiệm pháp lý đối với người có ảnh hưởng khi cung cấp thông tin về sản phẩm, dịch vụ cho người tiêu dùng. Việc tuân thủ các quy định này là nền tảng bảo đảm cho một môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh công bằng và phát triển bền vững, đồng thời góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp, sức khỏe, an toàn và lợi ích của người tiêu dùng.

Bài viết này được thực hiện bởi Oanh Thái, Vy Lê và được tham vấn ý kiến của Luật sư Ý Huỳnh.

Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và không được xem là ý kiến tư vấn pháp lý cho bất kỳ trường hợp cụ thể nào. Các quy định pháp luật được dẫn chiếu trong bài viết có hiệu lực tại thời điểm đăng tải, nhưng có thể đã được sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hết hiệu lực tại thời điểm Bạn đọc quan tâm. Do đó, Chúng tôi khuyến nghị Bạn đọc nên tham khảo ý kiến của luật sư trước khi áp dụng.